20 juni 2009

Aflevering 051: Antoon Evrard Joniaux II

In onze vorige aflevering zagen we dat Antoon Evrard Joniaux en zijn echtgenote Sybilla Moors tussen 1913 en 1923 8 kinderen kregen waarvan er slechts 4 ouder dan een half jaar werden. Van de kinderen die stierven waren er drie meisjes. Eén van deze meisjes was samen met haar broertje als tweeling geboren.

Op 21 juli, de nationale feestdag van België, van het jaar 1925 (Antoon Evrard was op dat ogenblik 40 jaar) was het ook feest in het gezin Joniaux-Moors, want opnieuw werd een tweeling geboren en opnieuw was het een jongen en een meisje. Zij kregen de namen Hubert Willem en Ida Helena. Het werd weer bang afwachten of deze kinderen sterk genoeg zouden zijn om hun kindertijd te overleven. Ida Helena haalde nauwelijks de maand september, want op de 6de van die maand overleed ze. Hubert Willem bleek sterker te zijn, maar ook dit was schijn. Hij werd net geen jaar oud. Hij stierf op 4 juni 1926.

De tragedie werd enkel groter toen in het voorjaar van het volgende jaar, op 5 april 1927, Sybilla Moors zelf overleed in het ziekenhuis te Hasselt. Zij was nog geen 43 jaar, had 10 kinderen gekregen binnen een tijdspanne van 12 jaar en had van deze 10 kinderen 6 moeten begeleiden naar het graf. Antoon Evrard bleef met zijn vier zoons achter. De foto die we vorige aflevering publiceerden is van rond deze periode.

Op 20 oktober 1930 hertrouwde Antoon Evrard in Vlijtingen met Catharina Jeurissen. Zij was op 20 januari 1897 in deze gemeente geboren. Ook zij was snel zwanger en bracht op 24 januari 1932 een eerste kind ter wereld. Hun zoontje kreeg de naam Joannes Hubertus. Maar ook hij bleek niet geboren onder een welwillend gesternte. Op een leeftijd van bijna 4 jaar overleed hij op 4 december 1935. Herinneringsprentje op JSDocuments.

Ondertussen had hij echter nog één broertje en één zusje gekregen. Gilles werd geboren op 24 december 1933 en Maria Anna op 17 december 1934. Eindelijk was er opnieuw een dochtertje. Zij leken beiden wél bestand tegen de gevaren van het leven. Heel voorzichtig nam men elke dag zoals hij kwam, wetende dat het leven broos is en het geluk plots kan verdwijnen. Stilaan kon men echter geruster ademhalen. Het werden kleuters, schoolkinderen, pubers en zij bereikten de volwassen leeftijd.

Maar intussen ging men binnen het gezin Joniaux-Jeurissen verder met de procreatie. Het was de beurt aan Hubertus Joannes op 26 november 1935 en op 10 maart 1937 zag Anna Francisca het levenslicht. Het slechte tij leek gekeerd, want ook deze twee kinderen groeiden op.

Op 11 december 1941 werd het 16de kind van Antoon Evrard geboren; het zesde kind uit de schoot van Catharina Jeurissen. Het kindje Jan Albert kon echter de gunstige trend niet verder zetten. Op 28 februari 1943, terwijl het hele land gebukt ging onder de miserie van Wereldoorlog II, overleed hij te Veldwezelt.

Dit huisgezin alleen al kon met de doorstane ellende het scenario leveren voor een thriller. En net als in een film – als je aan het eind van de ramp denkt dat alles voorbij is en je opnieuw een beetje rechter in je stoel kan zitten – komt het noodlot ook hier in extremis haar willekeur botvieren. Van de 8 kinderen die de volwassen leeftijd bereikten, wordt er op 29 april 1953 één ongenadig weg gegraaid. De twintigjarige Gilles komt niet meer thuis van het werk. Met zijn fiets had hij een heel traject in het donker moeten afleggen en mogelijks was er hier iets misgegaan. Er werd dan ook naarstig gezocht. Een voor de hand liggende mogelijkheid was dat hij om de één of andere reden in het Albertkanaal was geraakt en was verdronken. Het Albertkanaal was sinds 1939 voltooid. Het verbindt de Maas en het industriebekken van Luik met de Westerschelde bij Antwerpen. Het graven had nagenoeg 10 jaar geduurd. Vooral het traject tussen Kanne en Gellik (Kesselt lag op dit stuk) was arbeidsintensief geweest aangezien men diep door de mergelheuvels had moeten graven. Voor de kinderen in de buurt, waaronder mijn vader – was dit in het verleden een avontuurlijk speelterrein geweest, want in de huizenhoge opgestapelde afgegraven mergel kon je met wat geluk fossiele schildpadden vinden. Anno 1953 was mijn vader bezig met een ernstigere zoektocht. Zijn tien jaar jongere broer was vermist en met bootjes dregde men in het Albertkanaal. Na lang zoeken werd het levenloze lichaam van Gilles gevonden net voor de splitsing van het Albertkanaal en het kanaal van Ternaaien. Deze gebeurtenis heeft op mijn vader diepe indruk gemaakt, maar slechts zelden heeft hij er over gesproken.

Ikzelf maakte in 1974 (ik was 15 jaar) een fietstocht met twee vrienden waarbij we de nacht doorbrachten op het beton onder de brug van Lanaye op de linker oever van het Albertkanaal. (Heb je Google Earth dan zoek je maar eens op volgende coördinaten: 50°47’04 N – 5°41’15 E op een hoogte van ca 600 m. Kantel nu het beeld, zodat je in noordelijke richting kan kijken. Het is echt de moeite waard dit te doen.) Ik kon de slaap niet vatten. Naar het noorden kijkend, kon ik de lichten van het sluizencomplex van Ternaaien zien en ik hoorde de luidspreker met nasaal-mechanische klank de namen van de schepen afroepen die zich klaar moesten maken voor het versassen. Tussen de plaats waar ik lag en de sluis glinsterden de sterren in het zwarte water. Daar, op die plek, was mijn oom verdronken. Ik had hem nooit gekend, maar op dat ogenblik deed dat er niet toe. Hij was mijn oom: Gilles Joniaux.