Als laatste hadden we gemeld dat Alidor Henri Joniaux en zijn echtgenote Ida J.L.M. Dumon naar de Brusselse gemeente St. Joost-ten-Noode trokken en daar, na de in Namen geboren Marie M.J.J. nog twee kinderen kregen met name Charles M.G.H.J. en Marthe M.H.J. We zijn dan in het jaar 1876. Naar de enige zoon in dit gezin (Charles), die voorvader zou zijn van zowat alle Joniaux’ in Latijns Amerika, waren we reeds lang op zoek en we gaan trachten zijn verdere leven te volgen. Vooraleer de wedervarenheden van het gezin van Alidor Henri uit de doeken te doen, vinden we het niet onbelangrijk even stil te staan bij het Brussel in de tweede helft van de 19de eeuw, de tijd waarin het gezin daar woonde. Dit deden we ook reeds voor de familie Vandenkerckhove in Gent en bij het gezin van Jean Baptiste Joniaux omdat we beseffen dat het leven dat je leidt en de weg die je daarbij kiest afhankelijk is van tal van factoren, die zowel binnen de persoon zelf als buiten die persoon – in zijn gezin, in de samenleving – hun invloed doen gelden. Het is allemaal een kwestie van oorzaak en gevolg. De meeste van deze causale verbanden zullen we nooit kunnen waarnemen en we kunnen de resultaten hiervan dan ook enkel niet-beoordelend aanschouwen en beschrijven. Sommige verbanden kunnen aangetoond worden door intensieve observatie en research. Dit maakt het gemakkelijker ons empathisch op te stellen ten aanzien van de hoofdrolspelers en figuranten in de Joniaux Saga.
Na dit kort filosofische intermezzo stappen we opnieuw Brussel binnen. Naar verluidt zou de stad zo’n 1000 tal jaar geleden ontstaan zijn in het moerassige gebied van de Zenne. Zo zou ook de naam verklaard kunnen worden als zijnde een samentrekking en achteraf verbastering van de woorden “bruoc” (moeras) en “sella” (kapel, schuur). Er is dus zelfs enige etymologische overeenkomst tussen de naam Brussel en de achternaam van mijn echtgenote Rita Broekx. Net dat kleine riviertje de Zenne was voor de geschiedenis van Brussel van het allergrootste belang. In de 14de eeuw was de Zenne, wiens bron iets ten zuidwesten van de stad ligt, nog bevaarbaar. Men kon met kleine bootjes via achtereenvolgens de Dijle, de Rupel en de Schelde in Antwerpen en aan de Noordzee geraken. Doch de wisselende waterstanden en de massale ontbossing van het Zoniënwoud zorgde ervoor dat de rivier volledig verzandde en niet meer voor scheevaart gebruikt kon worden. Toch bleef haar belang groot. Het water werd gebruikt door de talrijke molens, de leerlooierijen, de ververijen en … de brouwers die er bier van brouwden. Maar de stad breidde zich stelselmatig uit en de Zenne werd zonder overdrijving een open riool die mede aan de oorsprong lag van de cholera epidemie van 1866. Men had zijn lessen getrokken uit de grote plagen die Londen geteisterd hadden en burgemeester Jules Anspach besloot de Zenne in het stadscentrum over een afstand van 1900 meter te overkappen. Elfhonderd huizen moesten verdwijnen en 100 miljoen bakstenen waren er voor nodig om op 30 november 1871 voor het eerst de drabbige watermassa van de Zenne door een gevangenis van bakstenen te laten stromen. Het voorbeeld van de Zenne illustreert de idee die toentertijd bij een aantal personen leefde: er waren problemen, grote problemen, maar die waren op te lossen door het vernuft van de juiste mensen op de juiste plek te gebruiken. En dan zou er een prachtige periode voor de boeg liggen. Een periode die men later de “Belle Epoque” zou noemen. Kunstenaars en architecten werden naar voor geschoven en konden zich uitleven in de zwierige zwaai van de Art Nouveau (bijvoorbeeld Victor Horta in Brussel). Ingenieurs konden zich uiten in ijzer en staal – denk aan de Eiffeltoren (1887-1889) in Parijs. Men kon iedereen gebruiken met technisch vernuft en frisse ideeën en één van die mensen was ingenieur Alidor Henri Joniaux.
>
