20 juni 2009

Aflevering 050: Antoon Evrard Joniaux I

Lucien Joniaux (1823-1912), zoon van Jacques Joniaux (1794-1878) kreeg 5 kinderen. De jongste, Antoon Evrard, mijn grootvader, werd geboren op 29 maart 1885 te Klein-Lafelt (Vlijtingen). Ikzelf ben geboren op 10 februari 1959. Mijn grootvader was dus nagenoeg 74 jaar bij mijn geboorte. Ik heb hem dan ook nooit anders gekend dan een oude man. Vergelijk dat met mijn kleindochter die ik kreeg op mijn 49ste. Toch zal volgende redenering u, onze trouwe lezer, met meer verbazing treffen. Mijn grootvader is geboren op het moment dat zijn vader 62 jaar was. Hij heeft dus zijn vader nooit jong of zelfs van middelbare leeftijd gekend. Tussen de geboorte van mijn overgrootvader en mijzelf zitten 136 jaar! Ik zou mijn overgrootvader maar gekend hebben indien hij meer dan 140 jaar oud geworden zou zijn. Natuurlijk is hij nooit zo oud geworden, maar toch is hij gelukkig pas overleden in 1912, toen zijn jongste zoon 27 jaar was. Zij hebben deze 27 jaar in elkanders nabijheid doorgebracht, termeer daar Antoon Evrard tot die leeftijd thuis bleef wonen.

Lucien stierf op 8 februari 1912. Een goed half jaar later, op 21 november 1912 huwde zijn jongste zoon Antoon Evrard met Sybilla Moors die geboren was op 25 augustus 1984 in Veldwezelt . Antoon Evrard was postbode. Het analfabetisme bij mannen was in de tweede helft van de 19de eeuw gedaald van ca. 50% tot ca. 10% (bij vrouwen lag dit aanzienlijk hoger), maar in een boerendorpje zoals Kesselt lag dat percentage waarschijnlijk hoger. Daarom moest mijn grootvader als enige postbode, naast het bedelen van de poststukken, ook regelmatig de brieven voorlezen. Zo had hij niet alleen een extra sociale functie, maar ontstonden er soms ook vertrouwensrelaties.

Tien maanden na zijn huwelijk met Sybilla Moors werd Lucianus Antonius (nonk Lus zoals wij zeggen) geboren. Hij was de eerste van een reeks kinderen die met de regelmaat van een metronoom op de wereld werd gezet (Het familiediagram zal volgende aflevering gepubliceerd worden). Na hem volgde Joris Joseph (nonk Georges, mijn peter). Alsof het niet snel genoeg kon gaan bleek de volgende geboorte een tweeling te zijn. Mathieu Albert en Anna werden op 3 maart 1916 geboren. Helaas werd het meisje (de eerste dochter van het gezin) slechts 3 maanden oud, want ze overleed op 24 mei van datzelfde jaar. Haar broertje werd ook slechts 8 maanden. Hij stierf op 8 oktober. Het moeten zware tijden geweest zijn voor het jonge gezin, maar het leven ging verder. Heden ten dage raken we gestresst omdat onze computer in panne valt of omdat we niet tijdig onze deadline halen. Ten tijde van Antoon Evrard en zijn echtgenote Sybilla lag de lat véél hoger. “Men wist niet beter”, zeggen we nu, maar ook zij moeten de pijn van het verlies tot diep in hun hart gevoeld hebben. Daarenboven speelde dit gezinsdrama zich af tegen de achtergrond van een drama van veel grotere omvang: Wereldoorlog I. Tussen 1914 en 1918 raakten 25 staten met elkaar in conflict, zodat 1,35 miljard inwoners, oftewel driekwart van de toenmalige wereldbevolking hierbij betrokken waren. Er werd gevochten op vele fronten en zeker het westelijke deel van België kreeg zeer zware klappen. De burgerbevolking van gans het land werd onderdrukt en geterroriseerd. Dit zou voor enkele Joniaux’ een ware tragedie worden, zoals we in de toekomst in onze blog zullen zien. De Joniaux’s in Kesselt zetten hun leven zo goed en zo kwaad als het kon verder.

Een jaar na het laatste overlijden, in oktober 1917, werd Albert Mathijs Joseph (nonk Albert) geboren en het jaar erna, op 28 november 1918 Isabella Maria Catherina. De hoop op het zien rondhuppelen van een vrolijk zingend meisje wordt al snel de kop ingedrukt, want reeds op 15 mei 1919, sterft ook zij. Ze werd nog geen half jaar.

Het koppel lijkt enige terughoudendheid aan de dag te leggen, want nu is er een enigszins langere periode zonder zwangerschap. Maar ook dit is slechts relatief want begin 1921 blijkt Sybilla weer zwanger. Op 18 oktober 1921 wordt wederom een dochtertje geboren. Zij krijgt opnieuw de naam Isabella in de hoop het verdriet van haar overleden oudere zusje te milderen. Maar ook nu weer slaat het noodlot toe. Hoeveel kan een mens dragen? Hoe sterk kan een geloof je maken? Bittere tranen moeten geweend zijn toen het pasgeboren kindje reeds op 1 november, twee weken na de geboorte, stierf.

“Stop er dan ook mee!”, zouden we denken. “Je hebt 3 flinke zonen. Wat wil je nog meer?” Dat is achteraf als buitenstaander in een andere tijd veel gemakkelijker gezegd dan op dat ogenblik gedaan. Geboortebeperking was zo goed als onbestaande en de Katholieke Kerk wilde zijn gelovigen het “gaat en vermenigvuldigt u” in de praktijk laten toepassen. Het “zaad mocht niet op de rotsen vallen”, maar moest “honderdvoudig voortbrengen” en zodoende….

Werd op 9 juni 1923 mijn vader Mathijs Joseph geboren. Op één van de bijgevoegde foto’s zie je Antoon Evrard met zijn 4 oudste zonen. De foto werd genomen rond 1927.

Je kan je afvragen:”Wat als ook mijn vader zo snel was overleden?” of “Wat als één van de onfortuinlijke broertjes of zusjes niet was gestorven?”, “Wie zou ik dan zijn?” De Vietnamese schrijver Thich Nhat Hanh maakt in zijn boek “Geen dood en geen vrees” zulke overwegingen om de relativiteit en de onderlinge afhankelijkheid der dingen aan te tonen, hetgeen een leidraad kan zijn door het leven. Antoon Evrard en Sybilla moesten het stellen zonder deze gids.

Eind 1924 kondigde zich een nieuwe zwangerschap aan...